Ηλίας Κεφάλας: Τα μνήστρα της αβύσσου

Ηλίας Κεφάλας: Τα μνήστρα της αβύσσου

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΑΒΡΗΙΛΙΔΗΣ ΑΘΗΝΑ 2003

    Ο Ηλίας Κεφάλας είναι ποιητής με όραμα. Ο απλός, φαινομενικά, περιγραφικός, αναλυτικός και χαμηλότονος, σχεδόν ψιθυριστός λόγος του, είναι, στοχαστικός, βαθύς, περιεκτικός με νοήματα υψηλά και φιλοσοφικό υπόβαθρο. Μέσα στους στίχους "Των μνήστρων της αβύσσου" χτυπάει η καρδιά του σύμπαντος κόσμου, όπως στην καρδιά κάποιου Ανατολίτη σοφού ποιητή πλάι στη ροή του ποταμού.

    Κάθεται στην άκρη στο ποτάμι και κουβεντιάζει απλά με το ποτάμι, μ' ένα πουλί που το πέταγμά του διαπερνά τη γαλήνη του βραδιού. Κοιτάζει το νερό που κυλάει αέναα και φιλοσοφεί. Πίνει μ' όλους τους πόρους του κορμιού και του μυαλού του την εσπερινή δροσιά. Αφήνεται να τον τυλίγει η βραδινή ομίχλη και να τον σηκώνει ώς τις κορφές των λόφων. Μαζεύει ήχους από θρο'ί'σματα φυλλωμάτων, μινιρίσματα πουλιών χειμαζομένων, κελαρίσματα ρυακιών, φωνές υδάτων πολλών φωνηέντων, απαλές δειλινές χρωματικές πινελιές και συναρμόζει τις ποιητικές στιγμές.

    Η ζωή κυλάει ποτάμι, είτε σαν "τον μέγα Κιάγκ-του-Ριχάκου- που-κρεμιέται από τα ουράνια" είτε σαν "του Πηνειού το ρέμα" που διασχίζει την πανέμορφη πόλη των Τρικάκλων και τη λούζει με την ευλογημένη εσπερινή του δρόσο. Ποτίζει τα μεγάλα δέντρα, τα αιωνόβια, πανύψηλα πλατάνια, παρασέρνει στο διάβα του τη θλίψη του ανθρώπου: "Σ' όλα του κόσμου/ τα ποτάμια η θλίψη βαραίνει το ίδιο στην καρδιά μας", στην καρδιά του ποιητή. Η ζωή είναι ίδια παντού. Ίδιοι είναι οι άνθρωποι. Όλοι βλέπουν τον ίδιο ήλιο που ανατέλλει και δύει, την ίδια σελήνη, τα ίδια αστέρια του ουρανού. Το ίδιο κελαηδούν παντού τα πουλιά.

    Η δειλινή ώρα, η υποβλητική του εσπερινού, είναι ο γονιμοποιός χρόνος του ποιητή. Ο χρόνος της περισυλλογής, ο χρόνος της εξόδου από τα στενά όρια της καθημερινότητας, ο χρόνος για τα μεγάλα πετάγματα, ο χρόνος της δημιουργίας. Ο ίδιος αισθάνεται ενωμένος με τη φύση. Εννοεί και βιώνει αυτό που συμβαίνει, τη ροή, τη φθορά που ακολουθεί. Και μελαγχολεί κι ας έχει την ψευδαίσθηση πως η θέση του είναι σταθερή, γι' αυτό χαίρεται και απολαμβάνει την ομορφιά της στιγμής, μεταφερμένος σ' ένα μακρινό ποιητικό τοπίο όπου όλα κρεμιόνται από τα ουράνια.

    Το πρώτο και το τελευταίο ποίημα της συλλογής δίνουν το στίγμα της ποίησης του Ηλία Κεφάλα. Ο ποιητής, σίγουρος πως η ζωή κυλάει στην άβυσσο, σ' ένα χρόνο άχρονο κι απροσδιόριστο, και πως είναι ένας "ξένος" που ήλθε και απήλθε, αδύναμος ν' αλλάξει τη φύση των πραγμάτων, να σταματήσει τη ροή και τη φθορά ούτε με τη γνώση, ούτε τη σοφία και την πείρα που απέκτησε μελετώντας μια ζωή τον κόσμο, αισθάνεται κυνηγημένος από την ίδια τη ζωή, σαν ένα ανήμπορο πετροβολημένο σκυλί, και δεν μπορεί να ξεφύγει από το κυνηγητό της μοίρας. Είναι ένας δειλός επισκέπτης, ένας φοβισμένος ταξιδιώτης στην ερημιά του κόσμου, άγνωστος μεταξύ αγνώσρων, κινούμενος μέσα σ' ένα χαώδες τοπίο, ένας ισόβιος πρόσφυγας ακόμα και μέσα στο ίδιο του το σώμα.

    Σαφώς επηρεασμένη από την ανατολίτικη σοφία, η ποίησή του έχει αφοπλιστική απαλοσύνη, απλότητα, πλαστικότητα και ηρεμία. Ο ποιητής αγγίζει τα πράγματα με τ' ακροδάκτυλά του προσέχοντας να μην τα πληγώσει, να μη δημιουργήσει πόνο το πέρασμά του. Τόνοι είναι χαμηλοί, πλένε διακριτικά μέσα σε μια γλυκειά εσπερινή σιγαλιά, σε μια τρυφερή ομίχλη μισοϊδωμένα με τη σφραγίδα της εντοπιότητας στο μέτωπο, αλλά όλα ανήκουν σ' ένα σύμπαν, στην παγκόσμια αρμονία.

   Ό,τι έχομε και κατέχομε, ό,τι ζούμε κάθε στιγμή, το δικό μας, το καταδικό μας, το ένα και μοναδικό, μεγάλο ή μικρό, ανεξάρτητα πώς το βιώνει καθένας, είναι μέρος ενός όλου, ενός σύμπαντος και υπόκειται στους νόμους της φθοράς, στη ροή "του αφανισμένου χρόνου". Ο ποιητής έχει συνειδητοποιήσει την προσκαιρότητά του και των πάντων, γι' αυτό χαίρεται την παρούσα στιγμή, βιώνει με όλο του το είναι την ομορφιά όπου τη συναντά. Καλεί και την αγαπημένη να ζήσουν μαζί αυτή τη δωρεά μέσα στο μεγαλείο της μητέρας φύσης: "Έλα μ' όλα τα χρώματα του ηλιοκαμένου σου κορμιού", εκφράζοντας έτσι απλά, έτσι αυθόρμητα και λιτά έναν εκλεπτισμένο ερωτισμό, έναν τρυφερό αισθησιασμό.

    Ο Ηλίας Κεφάλας ζει την ποίηση των απλών πραγμάτων και ζωγραφεί με λέξεις υπέροχες εικόνες. Πίσω όμως από τις ιλαρές εικόνες, τις ομιχλώδεις εκτάσεις, τα ειδυλλιακά τοπία, τις λεπτομερείς περιγραφές, τις εξατομικευμένες ενθυμήσεις, τις σιωπηλές ώρες, τα κρυφομιλήματα, τις θωπείες, απλώνεται ο όμορφος κόσμος του,

μια ψιθυριστή συμπαντική συμφωνία, μια γλυκύτατη αγαθότητα και αρμονία, η ζώσα πραγματικότητα, η αφανής αρμονία, η ανώτερη από τη φανερή...