Χιλιάδες βήματα μακριά, χίλια και άλλα τόσα

Γράφει η Ελένη Χωρεάνθη //

 

 

 

 

Καλλιόπη Πολενάκη «ΒΗΜΑΤΑ», Εκδόσεις Όασις, Κόσμημα εξωφύλλου: Καλλιόπη Πολενάκη. Σειρά ποίηση, σελ, 137.

 

Η Καλλιόπη (Πόππυ) Πολενάκη κάνει την εμφάνισή της στο χώρο του βιβλίου με την πρώτη έντυπη συλλογή ποιημάτων της, την οποία τιτλοφορεί “Βήματα”. Ωστόσο, ως Κρήσσα ποιήτρια είναι γνωστή από την αδιάλειπτη παρουσία της στον ψηφιακό χώρο με πολύστιχα ποιήματα, κυρίως, αλλά και ποιητικής πνοής πεζά, όπως παραμύθια, διηγήματα, μικρές ιστορίες για παιδιά, ευκαιριακά διάφορα άρθρα κοινωνικού και θρησκευτικού διαφέροντος.

Εξαιτίας της καταγωγής της από τα Σφακιά “στους πρόποδες των Λευκών Ορέων, μπολιάστηκε με το νόστο της και δημιουργεί ποίηση που θυμίζει τον παμμέγιστο Βιτσέντζο Κορνάρο”, σημειώνει η ίδια στο σύντομο βιογραφικό της. Ωστόσο, η ποίησή της έχει προσωπικό ύφος και στιλ. Και καμιά σχέση δεν έχει με τις κρητικές μαντινάδες. Η Καλλιόπη Πολενάκη γράφει σύντομες ποιητικές ιστορίες/ενότητες, άλλοτε μεγαλύτερες, ενίοτε μικρότερες, πονεμένες συνήθως, χρησιμοποιώντας με άνεση τον δεκαπεντασύλλαβο στίχο προσαρμόζοντάς τον στα σύγχρονα δεδομένα και δίνοντάς του νέα πνοή και ευλυγισία ούτως ώστε, παρά το πολύστιχο, συχνά περιγραφικό, το συνεχές της αφήγησης, να κρατάει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.

Με τη συλλογή “βήματα”, σίγουρα και σταθερά περνάει στον έντυπο χώρο της λογοτεχνίας μας. Αφηγείται εμπνευσμένα, παραστατικά με έμμετρο συνεχή λόγο καθημερινές ιστορίες ανθρώπων και γεγονότα, βιωματικά περιστατικά. Από το πρώτο ποίημά της φανερώνονται τα θέματα που την απασχολούν, με πρωταρχικό την ξενιτιά και το παράπονο του ξενιτεμένου, αλλά και την εξάρτησή της από τον Θεό:

 

“Είσαι Θεός! Λιγόστεψε τα μαύρα βήματά μου,

κάνε ξημέρωμα γλυκύ να μ’ έβρει πριχού φτάσω

στην ξένη γη ν’ αναπαυτώ με τον καημό σαράκι

που έφαγέ μου την ψυχή, τρύπωξε στο μυαλό μου

και βρήκε τρόπο να σταθεί τα μαύρα δάκρυά μου

και της καρδιάς το θησαυρό που απορώ ποιος είδε.

Ποιος είδεκαι ποιος ένιωσε πως πόνος ήταν κι όχι

οίστρος της ποίησης βαρύς και τάλαντο κανένα

απού ‘βαζε τα λόγια μου ομάδι σε στιχάκια.

Είσαι Θεός! Και μέγιστα όλα τα ποιήματά Σου

μα, βόηθα μένα τη μικρή που πίστεψα ανοήτως

πως “όπου γης, εκεί πατρίς!” Αλίμονο, το ψέμα

βαρύ όποιος το σκέφτηκε και πρίχου καλονιώσει

την αμαρτία την πικρή, πετά ο λόγος, πάει…”

(Χιλιάδες βήματα μακριά, χίλια κι ακόμα τόσα…)

 

Δεν είναι τυχαίο που, αν και ο στίχος της “περπατάει” πάνω σε στέρια γη, η ποιήτρια αισθάνεται μακρύ το δρόμο που πήρε για την ξενιτιά. Αδύναμη όπως ο πρωτόγονος άνθρωπος, όταν βρέθηκε μόνος κι έρημος πάνω στη γη, συνειδητοποίησε την ερημιά, το χάος ολόγυρά του κι ο μετανάστης που πήρε το δρόμο προς το άγνωστο, ο πρόσφυγας που κάποια ανάγκη τον έκανε να φύγει από τον τόπο του, έτσι νιώθει κι εκείνη: Ξεκομμένη από τη γενέθλια γη, μακριά από τα Σφακιά, από τον τόπο των προγόνων της, από την πεφιλημένη πάτρια κρητική γη.

Υποστασιακά, έχει επίγνωση των δυσκολιών και του αγώνα με τις λέξεις για να στοιχειοθετήσει ένα ποίημα με το οποίο θέλει να εκφράσει τον καημό και τον πόνο που δονεί την ύπαρξή της, ζώντας μακριά στην ξένη γη και δεν ζητάει μόνο τη βοήθεια του Θεού, αλλά κατά κάποιον τρόπο, την απαιτεί από την παντοδυναμία Του με επαναλαμβανόμενες επικλήσεις: “Είσαι Θεός!”

Σε δύο ενότητες  χωρίζει το σύνολο των ποιημάτων της: “Βήματα”, με 7 ποιήματα και  μια μεγάλη ενότητα “Ο έρωντας πονά”, με 26 ποιήματα. Η κατάταξη όπως καταγράφεται στα περιεχόμενα: “Του νόστου”, “Του έρωντα” και “Του Θεού”, μάλλον τεχνική, παρά ουσιαστική είναι.

Η Καλλιόπη (Πόππυ) Πολενάκη ζει την καθημερινότητάς της και από αυτήν αντλεί τα θέματα τα οποία αναπτύσσει με τον προσφιλή της ποιητικό λόγο και τρόπο τιμώντας επάξια τον έμμετρο λόγο έκφρασης που είναι η βάση της καθημερινής μας ομιλίας, τον “ελεύθερο” δεκαπεντασύλλαβο. Απαλλαγμένο, εννοώ, από ομοιοτέλευτα και ομοιοκαταληξίες, όπως υποθέτω, την εξυπηρετεί στις ποιητικές αφηγήσεις της. Συχνά το νόημα του στίχου ολοκληρώνεται στον αμέσως επόμενο, χωρίς αυτή η μετάβαση να επηρεάζει το ρυθμό του ποιήματος.

 

Καλλιόπη Πολενάκη

 

Αν και δεν γεννήθηκε στα Σφακιά, μήτε έζησε εκεί, την καταγωγή έλκει από το κρητικό χωριό, αναφέρεται σε αυτό με συγκίνηση και νοσταλγία. Ο νόστος, άλλωστε, αναφέρεται σε όλα σχεδόν τα ποιήματα της συλλογής της, όπως και στα όνειρά της:

 

“Κλείνω τα μάτια μου σφιχτά, τα διπλομανταλώνω

και βρίσκομαι ευθύς ξανά στα άγια χώματά μου!

Πατώ και ανασταίνομαι, ποτίζονται οι ρίζες

και ροδαμίζουν οι βλαστοί, φεύγει η κατσιφάρα

από τη δόλια μου ψυχή, που σαν τη χρυσαλίδα

ολοχρονίς στρουφίζεται στο άσπλαχνό της μνήμα.

Πέτα , ψυχή μου, λεύτερα, στένου στο Άγιον Όρος

που ένα είναι, ένα το στον κόσμο τον απάνω.

………………….

Κι  όντες καλοζυγώσουμε, στένου το πέταγμά σου

να καμαρώσω τ’ ακριβά, να λιγωθώ στο θάμα.

Να βλέπω του πατέρα μου το μισογκρεμισμένο σπίτι

που ορφανό εχόρτασε, μα χάρηκε και τόση

αγάπη που στα ξέτελα του κόσμου έχει φτάσει.

…………………..

Άχι και άχι , άχι μου!

Ανασαιμιά στα τρίσβαθα, θυμάρι και αρμύρα,

καυτά λιθάρια στην πυρά του σφακιανού του θέρους

εκεί προσμπενουν με, εκεί, πριν την ψυχή μου δώσω,

προτού το πνεύμα ανεβεί σε αετού την πλάτη

κι αληθινά αναστηθώ στη μακρινή πατρίδα

που περιμένουν με καλιά, ερέιπια, μα και μνήμα…

……………………..

Μου φτάνει τ’ όνειρο αυτό να ζήσω πριν ξεφύγω

από του κόσμου τουτουνέ τα μαύρα τα μετόχια.

Πέτα, αητέ μου, στα ψηλά”.

(Ένα όνειρο)

Ποίηση πυκνή, νοηματισμένη, “διανθισμένη” με διάσπαρτους γλωσσικούς ιδιωματισμούς, τοπικούς, που καθόλου δεν αποτελούν πρόσκομμα στην κατανόηση, απεναντίας κοσμούν και προσδιορίζουν τοπικά το ποιητικό τοπίο αναβαθμίζοτας ποιοτικά το σύνολο των 33 πολύστιχων ποιημάτων της πρώτης έντυπης συλλογής “ΒΗΜΑΤΑ” της Καλλιόπης Πολενάκη. Ωστόσο, η ποιήτρια θεωρώντας το απαραίτητο, παραθέτει και γλωσσάρι στο τέλος της συλλογής.

 

 

Υ.γ. Η Καλλιόπη (Πόππυ) Πολενάκη, με πατρογονικές ρίζες στα Σφακιά των Χανίων Κρήτης, γεννήθηκε στην Αθήνα, “σπούδασε χημεία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, όπου και ζει με την οικογένειά της”.

 

Παλαιό Φάληρο, 15 Ιουνίου 2023